Recent News

અકોલામાં કપાસના ખેડૂતો પર દુષ્કાળનો માર; 70% સુધીના નુકસાનની આશંકામહારાષ્ટ્રના અકોલા જિલ્લામાં લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે અને વધતા તાપમાનને લીધે કપાસના પાક પર વિપરીત અસર પડી છે. ગત સિઝનમાં બજારના સારા ભાવને કારણે ખેડૂતોએ સારી કમાણી કરી હતી, પરંતુ આ વર્ષે દુષ્કાળની સ્થિતિએ તેમની ચિંતા વધારી દીધી છે. ખેડૂતોનો અંદાજ છે કે કેટલાક વિસ્તારોમાં કપાસના પાકને 70% સુધીનું નુકસાન થઈ શકે છે.ગત સિઝનમાં, ખેડૂતોને 'કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા' (CCI) ના ખરીદ ભાવ હેઠળ પ્રતિ ક્વિન્ટલ આશરે ₹8,000 મળ્યા હતા. આ ઉપરાંત, અહેવાલો સૂચવે છે કે જે ખેડૂતોએ ઓગસ્ટ સુધી તેમનો સ્ટોક સાચવી રાખ્યો હતો તેમને પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹10,000 સુધીના ભાવ મળ્યા હતા. આ સારા વળતરથી પ્રોત્સાહિત થઈને, આ વિસ્તારના ઘણા ખેડૂતોએ 'હાઈ-ડેન્સિટી પ્લાન્ટિંગ સિસ્ટમ' (HDPS) અપનાવી હતી, જેને 'અકોલા મોડલ' તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે.**દુષ્કાળની અસર પરંપરાગત અને HDPS એમ બંને ખેતી પદ્ધતિઓ પર**સામાન્ય સંજોગોમાં, પરંપરાગત કપાસની ખેતીમાં પ્રતિ એકર લગભગ 8 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન મળે છે, જ્યારે HDPS પદ્ધતિમાં પ્રતિ એકર 12 થી 18 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન મળવાનો દાવો કરવામાં આવે છે. જોકે, આ સિઝનમાં લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે બંને પદ્ધતિઓથી ઉગાડવામાં આવેલા પાક પર અસર પડી છે.ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, કપાસના છોડ અપેક્ષિત ઊંચાઈ સુધી પહોંચી શક્યા નથી. સમય પહેલાં જ જીંડવા (કપાસના ફળ) ફાટી જવા અને છોડનો વિકાસ અટકી જવો - આ બાબતોએ કુલ ઉત્પાદન અને રેસાની ગુણવત્તા બંને અંગે ચિંતા ઊભી કરી છે. જમીનમાં ભેજના અભાવને કારણે પાંદડાં, ફૂલો અને નાના જીંડવા સુકાઈને ખરી રહ્યા છે.અકોલાના કપાસ ઉત્પાદક અને HDPS પદ્ધતિ વહેલી અપનાવનાર દિલીપ ઠાકરેએ જણાવ્યું હતું કે આ વર્ષે પ્રતિ એકર માત્ર 2 થી 4 ક્વિન્ટલ ઉત્પાદન થવાની ધારણા છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે HDPS ખેતરોમાં પણ પાકની સ્થિતિ નબળી છે, જોકે છોડની વધુ ઘનતાને કારણે પરંપરાગત પદ્ધતિઓની તુલનામાં થોડું સારું ઉત્પાદન મળવાની આશા રહેલી છે. **લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાની પાક પર અસર**દિલીપ ઠાકરેના જણાવ્યા અનુસાર, જિલ્લાના ક્ષારીય જમીન (saline-soil) ધરાવતા વિસ્તારમાં સ્થિતિ ખાસ કરીને ગંભીર છે. તેમણે નોંધ્યું હતું કે તેમના વિસ્તારમાં લગભગ 70 દિવસથી વરસાદ પડ્યો નથી, જેના કારણે કપાસના પાક પર વિપરીત અસર પડી છે. સાંગવી બજાર વિસ્તારના ખેડૂત ડૉ. પુરુષોત્તમ મધુકર કાલે પરંપરાગત પદ્ધતિઓનો ઉપયોગ કરીને કપાસની ખેતી કરે છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે વરસાદના અભાવે છોડનો વિકાસ અટકી ગયો છે અને આ વર્ષે અપેક્ષિત ઉત્પાદન પ્રતિ એકર માત્ર ૨ થી ૩ ક્વિન્ટલ જેટલું જ છે. તેમણે ઉમેર્યું હતું કે HDPS (હાઈ-ડેન્સિટી પ્લાન્ટિંગ સિસ્ટમ) પાકની સ્થિતિ પણ નબળી છે, જોકે તેમાંથી થોડું સારું પરિણામ મળી શકે છે.**જીવાતના ઉપદ્રવને કારણે ખેતી ખર્ચમાં વધારો**દુષ્કાળની સાથે સાથે જીવાતના ઉપદ્રવે ખેડૂતોની મુશ્કેલીઓમાં વધુ વધારો કર્યો છે. પાકને બચાવવા માટે વારંવાર જંતુનાશક દવાઓનો છંટકાવ કરવો પડે છે, જેનાથી ખેતીનો ખર્ચ વધી જાય છે. ખાતર, મજૂરી અને જંતુનાશકો પાછળ ખર્ચ કર્યા પછી પણ, ખેડૂતો માટે આ વર્ષે તેમનું રોકાણ કેવી રીતે પાછું મેળવવું તે એક મોટો પ્રશ્ન બની ગયો છે.ઉરલ ગામના ખેડૂત દિલીપ પાટોકરે જણાવ્યું હતું કે વારંવારના છંટકાવને કારણે ખર્ચમાં વધારો થયો છે, જેનાથી ઘરનો દૈનિક ખર્ચ ચલાવવો પણ મુશ્કેલ બની ગયો છે. બીજી તરફ, અંદુરા ગામના શાલિગ્રામ ભગતે જણાવ્યું હતું કે ભેજના અભાવ અને વધતા તાપમાનને કારણે કપાસના છોડના પાન, ફૂલ અને નાની જીંડવાં ખરી રહ્યા છે.ખેડૂતોનું કહેવું છે કે લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવો અને જમીનમાં ભેજનો અભાવ હોય તેવી સ્થિતિમાં ખેતીની કોઈ પણ પદ્ધતિ નુકસાનને સંપૂર્ણપણે ટાળી શકતી નથી. અકોલામાં કપાસના ઉત્પાદકો માટે વર્તમાન પરિસ્થિતિ એક ગંભીર પડકાર સમાન છે, જેમાં ઓછું ઉત્પાદન, વધતો ખર્ચ અને ઘટતી આવક જેવી સમસ્યાઓનો સમાવેશ થાય છે. વધુ વાંચો :- Texprocilનું કસ્તૂરી કોટન પર ફોકસ

ટેક્સપ્રોસિલ (Texprocil) 'કસ્તૂરી કોટન'ની બ્રાન્ડિંગ વધારવા અને FTAના લાભોનો મહત્તમ ઉપયોગ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશેઆગામી બે વર્ષોમાં, કોટન ટેક્સટાઈલ્સ એક્સપોર્ટ પ્રમોશન કાઉન્સિલ (ટેક્સપ્રોસિલ) 'કસ્તૂરી કોટન ઈન્ડિયા' પહેલ હેઠળ બ્રાન્ડિંગ માટે પાત્ર કપાસના જથ્થામાં વધારો કરવા અને મુક્ત વેપાર કરારો (FTAs) દ્વારા ભારતીય કાપડ ઉદ્યોગને મળતા લાભોનો વધુ સારી રીતે ઉપયોગ કરવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરશે. કાઉન્સિલના નવા ચૂંટાયેલા અધ્યક્ષ રવિ સામ (Ravi Sam) એ ઉદ્યોગના વિકાસ માટે આ બે ક્ષેત્રોને નિર્ણાયક ગણાવ્યા છે.રવિ સામ અનુસાર, બ્રાન્ડિંગ માટે રજૂ કરવામાં આવતા કપાસમાંથી ૫૦% કરતા પણ ઓછો કપાસ નિર્ધારિત ધોરણો અને ગુણવત્તા પરીક્ષણોને પૂર્ણ કરે છે. તેથી, 'કસ્તૂરી કોટન' તરીકે બ્રાન્ડિંગ માટે પાત્ર કપાસની માત્રા વધારવા માટે ગુણવત્તા સુધારણા પર વિશેષ ધ્યાન આપવું જરૂરી છે.તેમણે જણાવ્યું હતું કે આંતરરાષ્ટ્રીય રિટેલ બ્રાન્ડ્સે પણ કસ્તૂરી કોટનની ગુણવત્તાને ઓળખવી જોઈએ અને તેના ઉપયોગને પ્રોત્સાહન આપવું જોઈએ. આ બ્રાન્ડની એક મુખ્ય વિશેષતા 'ટ્રેસેબિલિટી' (સ્ત્રોતની ઓળખક્ષમતા) છે, જે કપાસના મૂળ સ્ત્રોત અને સપ્લાય ચેઈનને ટ્રેક કરવાની સુવિધા આપે છે. આનાથી ઉત્પાદનની ઓળખ અને ગુણવત્તામાં વિશ્વાસ કેળવવામાં મદદ મળી શકે છે.*ખેડૂતોને પણ કસ્તૂરી કોટન પ્રીમિયમનો લાભ મળવો જોઈએ*રવિ સામે નોંધ્યું હતું કે કસ્તૂરી કોટન બ્રાન્ડિંગ પ્રક્રિયા જિનિંગ યુનિટ્સ (કપાસના પ્રોસેસિંગ એકમો) થી શરૂ થાય છે. જોકે, આ પહેલના લાભો ખેડૂતો સુધી પહોંચાડવા પણ એટલા જ જરૂરી છે. કપાસમાં કચરાનું પ્રમાણ ઘટાડવામાં અને રેસાની ગુણવત્તા સુધારવામાં ખેડૂતો મહત્વની ભૂમિકા ભજવે છે.તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે કસ્તૂરી કોટન દ્વારા મળતા પ્રીમિયમનો યોગ્ય હિસ્સો ખેડૂતોને મળવો જોઈએ. ટેક્સટાઈલ વેલ્યુ ચેઈનમાં સામેલ જિનર્સ અને અન્ય હિતધારકોને મળતા લાભોની સાથે ખેડૂતોના હિતોનું પણ ધ્યાન રાખવું જોઈએ. આનાથી ખેડૂતોને કપાસની ગુણવત્તા સુધારવા અને ઉત્પાદનની વધુ સારી પદ્ધતિઓ અપનાવવા માટે પ્રોત્સાહન મળી શકે છે.તેમણે સરકારને બજારમાં નકલી કપાસના બિયારણની ઉપલબ્ધતા રોકવા માટે પણ અનુરોધ કર્યો હતો. વધુમાં, મંજૂર કરાયેલ બિયારણની જાતોની સંખ્યાને તર્કસંગત બનાવવા પર ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો જેથી ખેડૂતો માટે યોગ્ય બિયારણની પસંદગી કરવી સરળ બને.**FTA દ્વારા નિકાસની તકો વધારવા પર ધ્યાન**મુક્ત વેપાર કરારો (FTAs) અંગે, રવિ સામે નોંધ્યું હતું કે ભારતીય કાપડ નિકાસકારોને યુકે અને યુરોપિયન બજારોમાં આયાત જકાતને કારણે લાંબા સમયથી સ્પર્ધાત્મક પડકારોનો સામનો કરવો પડ્યો છે. તેમણે ભારપૂર્વક જણાવ્યું હતું કે ઉદ્યોગે ભારતના વેપાર કરારોથી ઉદ્ભવતી તકોનો વધુ સારી રીતે લાભ લેવો જોઈએ. તેમણે જણાવ્યું હતું કે 'કોન્ફેડરેશન ઓફ ઈન્ડિયન ઈન્ડસ્ટ્રી' (CII) ના દક્ષિણ ક્ષેત્ર દ્વારા નિકાસકારોને મુક્ત વેપાર કરારો (FTAs) ની શરતો, પ્રક્રિયાઓ અને સંભવિત લાભો વિશે માહિતગાર કરવા માટે વિશેષ સત્રો શરૂ કરવામાં આવ્યા છે. આ સત્રો નિકાસકારોને સંબંધિત કરારોની જોગવાઈઓ સમજવામાં અને તેનો લાભ ઉઠાવવામાં મદદરૂપ થઈ શકે છે.રવિ સામના જણાવ્યા અનુસાર, આગામી બે વર્ષ દરમિયાન 'ટેક્સપ્રોસિલ' (Texprocil) માટે 'કસ્તૂરી કોટન'ની બ્રાન્ડિંગને મજબૂત બનાવવી, ખેડૂતોને યોગ્ય આર્થિક વળતર સુનિશ્ચિત કરવું અને FTAs દ્વારા નિકાસની તકોનો વિસ્તાર કરવો એ મુખ્ય પ્રાથમિકતાઓ રહેશે.વધુ વાંચો :- આંધ્ર પ્રદેશના 388 તાલુકા દુષ્કાળગ્રસ્ત

આંધ્રપ્રદેશમાં દુષ્કાળનું સંકટ: ૨૧ જિલ્લાઓના ૩૮૮ મંડલ પ્રભાવિતઆંધ્રપ્રદેશ સરકારે ખરીફ ૨૦૨૬ની સીઝન માટે રાજ્યના ૨૧ જિલ્લાઓમાં આવેલા ૩૮૮ મંડલોને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કર્યા છે. જૂનથી ઓગસ્ટના સમયગાળા દરમિયાન રાજ્યમાં વરસાદ સામાન્ય કરતાં ૫૩.૪% ઓછો નોંધાયો હતો. પ્રભાવિત મંડલોમાંથી ૨૮૩ને ગંભીર દુષ્કાળગ્રસ્ત શ્રેણીમાં અને ૧૦૫ને મધ્યમ દુષ્કાળગ્રસ્ત શ્રેણીમાં વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે.રાજ્યમાં કુલ ૨૮ જિલ્લાઓમાં ૬૮૮ મંડલો આવેલા છે. તેમાંથી ૩૮૮ મંડલો—જે કુલ સંખ્યાના આશરે ૫૬.૪% છે—ને દુષ્કાળગ્રસ્ત જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. વરસાદની અછત અને દુષ્કાળ સંબંધિત વિવિધ સૂચકાંકોના મૂલ્યાંકન બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો.મહેસૂલ (આપત્તિ વ્યવસ્થાપન) વિભાગના સ્પેશિયલ ચીફ સેક્રેટરી (FAC) જી. સાઈ પ્રસાદે ૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ના રોજ દુષ્કાળ જાહેર કરતો સત્તાવાર આદેશ (G.O. Ms. No. 4) બહાર પાડ્યો હતો. જિલ્લા કલેક્ટરો પાસેથી મળેલી દરખાસ્તો અને રાજ્ય દુષ્કાળ સમિતિની ભલામણોની સમીક્ષા બાદ આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો હતો. ભારત સરકારના 'ડ્રોટ મેનેજમેન્ટ મેન્યુઅલ, ૨૦૧૬' (Drought Management Manual, 2016) માં નિર્ધારિત માર્ગદર્શિકા અનુસાર દરખાસ્તોનું મૂલ્યાંકન કરવા માટે સમિતિની બેઠક ૩૦ સપ્ટેમ્બરના રોજ યોજાઈ હતી.૫૩.૪% વરસાદની અછતસરકારી આંકડા મુજબ, આંધ્રપ્રદેશમાં ૧ જૂનથી ૩૧ ઓગસ્ટ, ૨૦૨૬ દરમિયાન સરેરાશ ૧૯૭.૬ મિમી વરસાદ નોંધાયો હતો, જ્યારે આ સમયગાળા માટે સામાન્ય વરસાદ ૪૨૪.૩ મિમી છે. આ આશરે ૫૩.૪% વરસાદની અછત દર્શાવે છે. વરસાદની સ્થિતિ અને દુષ્કાળ સંબંધિત અન્ય સૂચકાંકોને ધ્યાનમાં રાખીને, સરકારે સામાન્ય સમયપત્રક કરતાં વહેલા દુષ્કાળની જાહેરાત કરી હતી.ત્રણ તબક્કામાં દુષ્કાળનું મૂલ્યાંકનદુષ્કાળનું મૂલ્યાંકન ત્રણ તબક્કામાં કરવામાં આવ્યું હતું. પ્રથમ તબક્કામાં વરસાદની અછત અને સૂકા ગાળા (ડ્રાય સ્પેલ) ની અવધિ જેવા અનિવાર્ય સૂચકાંકોની તપાસ કરવામાં આવી હતી. બીજા તબક્કામાં, વાવેતર હેઠળનો વિસ્તાર, પાકની સ્થિતિ, જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ, જળાશયોમાં પાણીનો સંગ્રહ અને ભૂગર્ભ જળની સપાટી જેવા અસર-સૂચકાંકોનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવ્યું હતું. ત્રીજા તબક્કામાં, સ્થળ પર જઈને પરિસ્થિતિની ચકાસણી કરવામાં આવી હતી.આ પ્રક્રિયામાં અર્થશાસ્ત્ર અને આંકડાશાસ્ત્ર નિર્દેશાલય, કૃષિ અને બાગાયત વિભાગ, આંધ્ર પ્રદેશ સ્પેસ એપ્લિકેશન્સ સેન્ટર (APSAC), સિંચાઈ વિભાગ, ભૂગર્ભ જળ ઓડિટ વિભાગ અને આચાર્ય એન.જી. રંગા એગ્રીકલ્ચરલ યુનિવર્સિટી (ANGRAU) પાસેથી મેળવેલા ડેટાનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.સરકારે જિલ્લા કલેક્ટરોને નિર્દેશ આપ્યો છે કે તેઓ અસરગ્રસ્ત મંડળોની યાદી અને સંબંધિત વિગતો જિલ્લા ગેઝેટમાં અંગ્રેજી અને તેલુગુ બંને ભાષાઓમાં પ્રકાશિત કરે.વધુ વાંચો :- યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૦૧ પૈસા ઘટીને ૯૬.૭૩ પર બંધ થયો.

શુક્રવારે યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૦૧ પૈસા ઘટીને ૯૬.૭૩ પ્રતિ ડોલરના સ્તરે બંધ થયો હતો.સ્થાનિક ચલણ યુએસ ડોલર સામે ૯૬.૭૨ પર ખુલ્યું હતું અને ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન તેમાં વધઘટ જોવા મળી હતી. અંતે તે શરૂઆતના સ્તરથી ૦૧ પૈસાના ઘટાડા સાથે ૯૬.૭૩ પર બંધ થયું.સેન્સેક્સ ૮૭૯ પોઈન્ટના ઉછાળા સાથે ૭૨,૪૭૨.૩૩ પર બંધ થયો, જ્યારે નિફ્ટી ૨૮૯ પોઈન્ટ વધીને ક્લોઝિંગ ઓક્શન સત્ર બાદ ૨૨,૫૨૦.૪૫ પર સ્થિર થયો. સેન્સેક્સનું અંતિમ બંધ સ્તર તેના પ્રી-CAS (ક્લોઝિંગ ઓક્શન સત્ર પહેલાના) સ્તર કરતાં લગભગ ૭૨ પોઈન્ટ નીચે હતું, જ્યારે નિફ્ટી લગભગ ૧૫ પોઈન્ટ નીચે બંધ થયો હતો. બજારનો વ્યાપ (માર્કેટ બ્રેડ્થ) હકારાત્મક રહ્યો હતો, જેમાં ૧,૬૮૬ શેરોમાં ઘટાડા સામે ૨,૩૪૪ શેરોમાં વધારો જોવા મળ્યો હતો.વધુ વાંચો :- ભારતમાં HTBt કપાસનો ઉપયોગ વધ્યો

બિન-મંજૂર HTBt કપાસનો વધતો ઉપયોગ; અભ્યાસ મુજબ કુલ વાવેતર વિસ્તારના ૨૪-૩૦% હિસ્સામાં તેનો ઉપયોગનવી દિલ્હી: ભારતમાં હર્બિસાઇડ-ટોલરન્ટ Bt (HTBt) કપાસને સત્તાવાર મંજૂરી ન હોવા છતાં, એક નવા ક્ષેત્રીય અભ્યાસમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ખેડૂતોમાં તેનો ઉપયોગ વધી રહ્યો છે. અભ્યાસના અંદાજ મુજબ, ૨૦૨૫-૨૬ની ખરીફ સીઝન દરમિયાન લગભગ ૬.૫ થી ૭.૨ મિલિયન એકર જમીનમાં બિન-મંજૂર HTBt કપાસના બિયારણનો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો. આ દેશના કુલ કપાસ વાવેતર વિસ્તારના અંદાજે ૨૪-૩૦% હિસ્સો દર્શાવે છે.સાઉથ એશિયા બાયોટેકનોલોજી સેન્ટર (SABC) દ્વારા 'ફેડરેશન ઓફ સીડ ઈન્ડસ્ટ્રી ઓફ ઈન્ડિયા' (FSII) અને 'નેશનલ સીડ એસોસિએશન ઓફ ઈન્ડિયા' (NSAI) ના સહયોગથી આ અભ્યાસ હાથ ધરવામાં આવ્યો હતો. તેમાં મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ અને રાજસ્થાનના કપાસ ઉત્પાદક ૧૬ જિલ્લાઓને આવરી લેવામાં આવ્યા હતા. આ અભ્યાસમાં ખેડૂતોના સર્વેક્ષણ, બિયારણ પુરવઠા શૃંખલાનું મૂલ્યાંકન અને કપાસના નમૂનાઓની પ્રયોગશાળામાં તપાસનો સમાવેશ થતો હતો.HTBt કપાસ એ Bt કપાસનો જ એક પ્રકાર છે જેમાં નીંદણનાશક (હર્બિસાઇડ) સામે ટકી રહેવાનો વધારાનો ગુણધર્મ હોય છે. આનાથી નીંદણના નિયંત્રણ માટે ગ્લાયફોસેટ જેવા નીંદણનાશકોનો ઉપયોગ શક્ય બને છે. અભ્યાસ મુજબ, ગ્લાયફોસેટનો ઉપયોગ કરીને નીંદણ નિયંત્રણનો ખર્ચ પ્રતિ એકર અંદાજે ₹૭૫૦-૮૫૦ થાય છે, જ્યારે હાથેથી નીંદણ દૂર કરવાનો ખર્ચ ₹૧૨,૦૦૦ થી ₹૧૫,૦૦૦ ની વચ્ચે હોઈ શકે છે. મજૂરોની અછત અને વધતો જતો મજૂરી ખર્ચ તેના ફેલાવા પાછળના મુખ્ય કારણો તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યા છે.અભ્યાસમાં મહારાષ્ટ્ર, તેલંગાણા અને આંધ્રપ્રદેશમાં HTBt ના ઉપયોગનું પ્રમાણ અનુક્રમે ૫૮%, ૬૬% અને ૪૯% હોવાનું જણાવાયું છે; આ આંકડા અભ્યાસના અંદાજો પર આધારિત છે. અહેવાલ મુજબ, અનૌપચારિક HTBt બિયારણ બજારનું અંદાજિત કદ ₹૮૨૦-૮૮૦ કરોડ છે. અભ્યાસમાં ૨૦૨૨ અને ૨૦૨૬ વચ્ચે કાયદેસરના 'બોલગાર્ડ-II' (Bollgard-II) બિયારણના વેચાણમાં ૨૨.૩%નો ઘટાડો પણ નોંધવામાં આવ્યો છે.દરમિયાન, ભારતમાં કપાસના ઉત્પાદનમાં ઘટાડો ચિંતાનો વિષય બની રહ્યો છે. સરકારી આંકડા મુજબ, કપાસનું ઉત્પાદન ૨૦૨૦-૨૧માં ૩૫.૨ મિલિયન ગાંસડીથી ઘટીને ૨૦૨૫-૨૬માં અંદાજિત ૨૯.૧ મિલિયન ગાંસડી થયું છે. આ જ સમયગાળા દરમિયાન ઉત્પાદકતા પણ હેક્ટર દીઠ ૪૫૧ કિલોગ્રામથી ઘટીને ૪૩૧ કિલોગ્રામ થઈ છે. કપાસની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે, સરકારે ₹૫,૬૫૯ કરોડના 'કપાસ ઉત્પાદકતા મિશન'ને મંજૂરી આપી છે.વધુ વાંચો :- ડોલર સામે રૂપિયો 6 પૈસા મજબૂત થઈને 96.72 પર ખુલ્યો.

ગુરુવારે રૂપિયો 96.78 પર બંધ થયો હતો, જ્યારે આજે તે 6 પૈસા વધીને 96.72 પ્રતિ ડોલર પર ખુલ્યો.સેન્સેક્સ 666.22 પોઈન્ટ અથવા 0.93 ટકા વધીને 72,259.46 પર અને નિફ્ટી 50 226.05 પોઈન્ટ અથવા 1.02 ટકા ઘટીને 22,457.85 પર બંધ થયો.વધુ વાંચો :- ડોલર સામે રૂપિયો 6 પૈસા વધીને 96.71 પર ખુલ્યો.

ગુરુવારે યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૦૭ પૈસા નબળો પડ્યો અને પ્રતિ ડોલર ₹૯૬.૭૮ પર બંધ થયો.સ્થાનિક ચલણ યુએસ ડોલર સામે ₹૯૬.૭૧ પર ખુલ્યું હતું અને ટ્રેડિંગ સત્ર દરમિયાન તેમાં વધઘટ જોવા મળી હતી. અંતે તે શરૂઆતના સ્તરથી ૦૭ પૈસાના ઘટાડા સાથે ₹૯૬.૭૮ પર બંધ થયું.સેન્સેક્સ ૧,૦૪૫.૪૬ પોઈન્ટ અથવા ૧.૪૪ ટકા ઘટીને ૭૧,૫૯૩.૨૪ પર અને નિફ્ટી ૩૭૧.૨૫ પોઈન્ટ અથવા ૧.૬૪ ટકા ઘટીને ૨૨,૨૩૧.૮૦ પર બંધ થયા. આ દરમિયાન ૯૫૧ શેરોમાં વધારો થયો, ૩,૨૮૦ શેરોમાં ઘટાડો થયો અને ૧૮૦ શેરો યથાવત રહ્યા.વધુ વાંચો :- ગુજરાતમાં CCIનો સુધાર ઉત્સવ

વિશ્વ કપાસ દિવસ નિમિત્તે બોડેલી APMC ખાતે 'સુધાર ઉત્સવ'; ૩ લાખ ખેડૂતોને ₹૭,૯૦૦ કરોડની ચુકવણીબોડેલી, ગુજરાત: વિશ્વ કપાસ દિવસ નિમિત્તે, કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (CCI) લિ., અમદાવાદ દ્વારા બોડેલી APMC ખાતે 'સુધાર ઉત્સવ ૨૦૨૬'નું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ કાર્યક્રમમાં CCIના વરિષ્ઠ અધિકારીઓ, કપાસના વેપારીઓ અને મોટી સંખ્યામાં ખેડૂતોએ ભાગ લીધો હતો. તેમાં કપાસની ખરીદી, ખેડૂતોને ચુકવણી અને કપાસના ઉત્પાદનમાં વધારો કરવાના ઉપાયો અંગે ચર્ચા કરવામાં આવી હતી.CCIના ઈ.જી.એમ. રેડ્ડીએ જણાવ્યું હતું કે CCIએ ગુજરાતમાં ૯૮ લાખ ક્વિન્ટલ કપાસની ખરીદી કરી છે. તેના બદલામાં, લગભગ ૩ લાખ ખેડૂતોને અંદાજે ₹૭,૯૦૦ કરોડની ચુકવણી કરવામાં આવી હતી. આને CCI માટે એક મહત્વપૂર્ણ સિદ્ધિ તરીકે દર્શાવવામાં આવ્યું હતું.કાર્યક્રમ દરમિયાન એ વાત સામે આવી હતી કે ગુજરાતમાં લગભગ ૪ લાખ ખેડૂતોએ તેમનો કપાસ વેચવા માટે નોંધણી કરાવી છે. નજીકના ભવિષ્યમાં આ આંકડો વધીને અંદાજે ૫ લાખ સુધી પહોંચવાની અપેક્ષા છે. આ કાર્યક્રમમાં કપાસ ક્ષેત્રે અમલમાં મૂકવામાં આવી રહેલા સુધારાઓની સાથે 'કોટન રિવોલ્યુશન' (કપાસ ક્રાંતિ) અને 'કસ્તૂરી કોટન'ને પ્રોત્સાહન આપવા પર પણ ભાર મૂકવામાં આવ્યો હતો.વૈજ્ઞાનિક ચિરાગ પટેલે કપાસની ઉત્પાદકતા વધારવા માટે ખેતરોમાં છોડની યોગ્ય સંખ્યા જાળવવાના મહત્વ પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમણે ખેડૂતોને ઉત્પાદન ક્ષમતા સુધારવા માટે વૈજ્ઞાનિક પાક વ્યવસ્થાપન પદ્ધતિઓ અપનાવવાની સલાહ આપી હતી.ખેડૂતોને પાકની ફેરબદલી (crop rotation) અપનાવવા માટે પણ પ્રોત્સાહિત કરવામાં આવ્યા હતા. કાર્યક્રમમાં જણાવવામાં આવ્યું હતું કે કૃષિ ઉત્પાદન સુધારવા માટે ખેડૂતોને સબસિડી, તકનીકી સહાય અને તાલીમ પૂરી પાડવામાં આવે છે. પાકની ફેરબદલી જમીનની ગુણવત્તા જાળવવામાં અને ખેતીને વધુ ટકાઉ બનાવવામાં મદદ કરી શકે છે.CCIના સંયુક્ત સચિવ એમ.એમ. પટેલે કહ્યું, "દેશ ત્યારે જ આત્મનિર્ભર બની શકે છે જ્યારે ખેડૂત આત્મનિર્ભર બને." તેમણે ખેડૂતોને વૈજ્ઞાનિક ખેતી પદ્ધતિઓ અપનાવવા અને ઉપલબ્ધ સહાયનો લાભ લેવા અનુરોધ કર્યો હતો.વધુ વાંચો :- વાશિમમાં કપાસ ખેડૂતોની મુશ્કેલી વધી

વિશ્વ કપાસ દિવસ: કપાસ કે સોયાબીન? વધતો ખર્ચ અને દુષ્કાળ ખેડૂતોની ચિંતામાં વધારો કરે છેવાશિમ: મહારાષ્ટ્રનો વાશિમ જિલ્લો એક સમયે કપાસના ઉત્પાદનનું મુખ્ય કેન્દ્ર હતો; ખાસ કરીને કરંજા અને મનોરા તાલુકા કપાસની ખેતી માટે જાણીતા હતા. જોકે, ઉત્પાદન ખર્ચમાં વધારો, મજૂરોની અછત, કપાસ વીણવાની મજૂરીમાં વધારો અને બજારના ભાવમાં થતી વધઘટને કારણે ખેડૂતો ધીમે ધીમે અન્ય પાકો તરફ વળી રહ્યા છે.આ વર્ષે વાશિમ જિલ્લામાં ૩૭,૭૫૬ હેક્ટર વિસ્તારમાં કપાસનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, લાંબા સમયથી અપૂરતા વરસાદને કારણે પાકની સ્થિતિ ચિંતાજનક બની છે. જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી જવાથી કપાસના છોડનો વિકાસ અટકી ગયો છે અને ખેડૂતો સામે ઊભા પાકને બચાવવાનો પડકાર ઊભો થયો છે.**૧૫ વર્ષમાં કપાસના વાવેતર વિસ્તારમાં ઘટાડો**આશરે ૧૫ વર્ષ પહેલાં વાશિમ જિલ્લામાં ૫૦,૦૦૦ હેક્ટરથી વધુ જમીન પર કપાસની ખેતી થતી હતી. ત્યારથી કપાસના વાવેતર હેઠળના વિસ્તારમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો છે; આ વર્ષે વાવેતર ૩૭,૭૫૬ હેક્ટર સુધી મર્યાદિત રહ્યું છે.કપાસની ખેતીમાં ખર્ચ વધુ આવે છે અને આ પાકને ખેતરમાં લાંબો સમય રાખવો પડે છે. ખેડૂતો મજૂરોની અછત અને મજૂરી ખર્ચમાં વધારાની સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે. બજારના ભાવમાં અનિશ્ચિતતા વચ્ચે, ઘણા ખેડૂતો સોયાબીન અને હળદર જેવા પાકો તરફ વળી રહ્યા છે.**વરસાદના અભાવે ઉત્પાદન પર જોખમ**કરંજા અને મનોરા જેવા કપાસ ઉત્પાદક વિસ્તારોમાં લગભગ બે મહિનાથી અપૂરતા વરસાદને કારણે જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે, જેનાથી છોડના વિકાસમાં અવરોધ ઊભો થયો છે. જો ટૂંક સમયમાં પૂરતો વરસાદ નહીં પડે, તો કપાસના ઝીંડવા બનવાની પ્રક્રિયા અને એકંદરે ઉત્પાદન પર વિપરીત અસર પડી શકે છે.ખેડૂતોએ પાકના નુકસાન બદલ સરકાર પાસે પ્રતિ એકર ₹૩૦,૦૦૦ના વળતરની માંગણી કરી છે. MSP પર વેચાણ માટે નોંધણી ફરજિયાતજે ખેડૂતો ૨૦૨૬-૨૭ની સીઝન દરમિયાન CCI (કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા) ને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) પર કપાસ વેચવા માંગતા હોય, તેમણે ‘કપાસ કિસાન’ (Kapas Kisan) મોબાઈલ એપ દ્વારા સ્વ-નોંધણી કરાવવી જરૂરી છે. નોંધણી ૩૧ ઓક્ટોબર, ૨૦૨૬ સુધી ચાલુ રહેશે.વર્ષ ૨૦૨૬-૨૭ની સીઝન માટે, કપાસના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) મધ્યમ-સ્ટેપલ (medium-staple) જાતો માટે ₹૮,૨૬૭ પ્રતિ ક્વિન્ટલ અને લાંબા-સ્ટેપલ (long-staple) જાતો માટે ₹૮,૬૬૭ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નક્કી કરવામાં આવ્યા છે. ખેડૂતોને આશા છે કે જો બજારના ભાવ MSP કરતા નીચે જાય, તો CCI દ્વારા કરવામાં આવતી ખરીદી તેમને રાહત પૂરી પાડશે.વિશ્વ કપાસ દિવસ નિમિત્તે ખેડૂતો સમક્ષ રહેલા પડકારોવિશ્વ કપાસ દિવસ ૭ ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવવામાં આવે છે. વાશિમના ખેડૂતો માટે વધતો ખર્ચ, મજૂરોની અછત, પાણીની તંગી, હવામાનની અનિશ્ચિતતા અને બજારના ભાવમાં થતી વધઘટ એ નોંધપાત્ર પડકારો છે.આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને, વર્તમાન સીઝન માટે ખેડૂતોની પ્રાથમિકતાઓ તેમના ઊભા પાકનું રક્ષણ કરવું, પાકના નુકસાન બદલ રાહત મેળવવી અને MSP દ્વારા બજારનો ટેકો મેળવવો તે છે.વધુ વાંચો :- ડોલર સામે રૂપિયો 6 પૈસા વધીને 96.71 પર ખુલ્યો.

8 ઓક્ટોબરના રોજ ભારતીય રૂપિયો અમેરિકન ડોલર સામે થોડો વધારે ખુલ્યો.બુધવારે રૂપિયો 96.77 પર બંધ થયો હતો, જ્યારે આજે તે 0.6 પૈસા વધીને 96.71 પર ખુલ્યો હતો.સેન્સેક્સ 139.94 પોઈન્ટ અથવા 0.19 ટકા ઘટીને 72,498.76 પર બંધ થયો હતો. તે પાછલા દિવસે 72,638.70 પર બંધ થયો હતો અને આજે 72,668 પર ખુલ્યો હતો. નિફ્ટી 50 પણ 75.65 પોઈન્ટ અથવા 0.33 ટકા ઘટીને 22,527.40 પર બંધ થયો હતો.વધુ વાંચો :-  કરીમનગરમાં કપાસ પર દુષ્કાળની અસર

કરીમનગરમાં વરસાદની પ્રતીક્ષા; દુષ્કાળની અસર કપાસના પાકના વિકાસ પરકરીમનગર, તેલંગાણા: કરીમનગર જિલ્લાના કપાસના ખેડૂતો ઈશાન ચોમાસા (નોર્થ-ઈસ્ટ ચોમાસું) ના વરસાદની રાહ જોઈ રહ્યા છે. લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે જિલ્લાના ઘણા વિસ્તારોમાં કપાસનો પાક સુકાવા લાગ્યો છે અને છોડનો વિકાસ અટકી ગયો છે. ખેડૂતોના જણાવ્યા અનુસાર, કાળી જમીનવાળા ખેતરોની સરખામણીમાં લાલ જમીનવાળા ખેતરોમાં કપાસના પાકની સ્થિતિ વધુ ખરાબ છે.આ સિઝનમાં કરીમનગર જિલ્લામાં લગભગ ૪૬,૦૦૦ એકર જમીનમાં કપાસની ખેતી કરવામાં આવી છે. ડાંગર પછી આ જિલ્લાનો તે બીજો સૌથી મહત્વપૂર્ણ પાક છે. ડાંગરની સરખામણીમાં કપાસને ઓછા પાણીની જરૂર પડતી હોવાથી, આ વખતે માત્ર પરંપરાગત કપાસ ઉત્પાદકો જ નહીં પરંતુ અન્ય ખેડૂતોએ પણ મોટા વિસ્તારમાં તેની ખેતી કરી છે.ખેડૂતોનું કહેવું છે કે ખરીફ સિઝનની શરૂઆતથી જ કપાસના પાકને પાણીની અછતનો સામનો કરવો પડ્યો છે. સમયસર વાવણી કરવા છતાં, પૂરતા વરસાદના અભાવે ઘણા વિસ્તારોમાં બીજ અંકુરણમાં વિલંબ થયો હતો. ત્યારબાદ, લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે પાકના વિકાસમાં અવરોધ ઊભો થયો. ખેડૂતોને આશંકા છે કે જો સૂકું વાતાવરણ ચાલુ રહેશે, તો કપાસના ઉત્પાદનમાં ૫૦ ટકા સુધીનો ઘટાડો થઈ શકે છે.રામાદુગુ મંડલના વેંકટાગિરિ ગામના ખેડૂત ઉજ્જાગિરિ ગંગૈયાએ ચાર એકરમાં કપાસ અને ત્રણ એકરમાં ડાંગરની ખેતી કરી છે. તેમણે જણાવ્યું હતું કે કૂવો હોવા છતાં, બંને પાક માટે પૂરતું સિંચાઈનું પાણી ઉપલબ્ધ નથી. તેમના મતે, અંકુરણમાં વિલંબ થવાને કારણે કપાસના છોડનો વિકાસ રૂંધાયો છે. આની અસર ફૂલોની સંખ્યા અને એકંદર ઉત્પાદન પર નકારાત્મક રીતે પડવાની શક્યતા છે. ગંગૈયાએ ઉલ્લેખ કર્યો કે તેમણે કપાસની ખેતી પાછળ પ્રતિ એકર ₹૩૦,૦૦૦થી વધુ ખર્ચ કર્યો છે અને હવે તેઓ ખર્ચ વસૂલવા અંગે ચિંતિત છે.કરીમનગર ગ્રામીણ મંડલના ગોપાલપુરના ખેડૂત મંડા રાજમલ્લાઈએ જણાવ્યું હતું કે ઊંચા તાપમાન અને લાંબા સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે જમીનમાં ભેજનું પ્રમાણ ઘટી ગયું છે. તેમનું માનવું છે કે જો બે સારા વરસાદ પડે તો પાકને બચાવી શકાય છે. ગંગૈયાના જણાવ્યા અનુસાર, દિવાળી સુધી દર ૧૦-૧૫ દિવસે વરસાદ પડે તો પાકની સ્થિતિ સુધારવામાં મદદ મળી શકે છે.વધુ વાંચો :- યુએસ ડોલર સામે ભારતીય રૂપિયો ૩૫ પૈસા ઘટીને ૯૬.૭૭ પર બંધ થયો.