કપાસનું વાવેતર વિસ્તાર ૧૨૦ લાખ હેક્ટર રહેવાનો અંદાજ
નાગપુર : ગયા સિઝનમાં દેશમાં ૧૧૩ લાખ હેક્ટરમાં કપાસનું વાવેતર થયું હતું. એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે આ સિઝનમાં કપાસનું વાવેતર ૧૦૦ લાખ હેક્ટરની મર્યાદામાં થશે. જોકે, સેન્ટ્રલ કોટન રિસર્ચ ઇન્સ્ટિટ્યૂટના ડિરેક્ટર ડૉ. વિજય વાઘમારેએ વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે આ ખરીફ સિઝનમાં કપાસનું વાવેતર વિસ્તાર ૧૨૦ લાખ હેક્ટર રહેશે.
ગુલાબી ઈયળનો ઉપદ્રવ, ભાવમાં વધઘટ સહિતના અનેક કારણોસર કપાસ ક્ષેત્રમાં અશાંતિ છે. એવું જોવા મળી રહ્યું છે કે કપાસનો વાવેતર વિસ્તાર સતત ઘટી રહ્યો છે. ભારતનો કુલ કપાસનો વાવેતર વિસ્તાર ૧૩૦ લાખ હેક્ટર છે અને દર વર્ષે સરેરાશ ૧૨૦ થી ૧૩૦ લાખ હેક્ટરમાં વાવેતર થાય છે. જોકે, ૨૦૨૪-૨૫માં કપાસના વાવેતર વિસ્તારને ઘણી હદ સુધી અસર થઈ હતી અને તે ઘટીને ૧૧૩ લાખ હેક્ટર થઈ ગયો હતો.
જો પરિસ્થિતિ આવી જ રહેશે તો ૨૦૨૫-૨૬ ની ખરીફ સિઝનમાં કપાસનું વાવેતર ૧૦૦ લાખ હેક્ટર સુધી મર્યાદિત રહેવાનો અંદાજ છે. જોકે, ડૉ. વાઘમારેએ આ શક્યતાને ફગાવી દીધી હતી અને દાવો કર્યો હતો કે કપાસનું વાવેતર ૧૨૦ લાખ હેક્ટર સુધી થશે. મહારાષ્ટ્રની સરખામણીમાં દક્ષિણના રાજ્યોમાં કપાસની ખેતી પહેલાથી જ થઈ રહી છે.
અત્યાર સુધી, આ પ્રદેશમાં ૯૫ ટકા વિસ્તારમાં વાવેતર થઈ ચૂક્યું છે. મહારાષ્ટ્રમાં વધુ સૂકી જમીન હોવાથી, ખેતીની મોસમ ચોમાસાના વરસાદ પર આધાર રાખે છે. તેથી, મોટાભાગની ખેતી જૂન પછી કરવામાં આવે છે, ડૉ. વાઘમારેએ જણાવ્યું હતું.
ગુલાબી ઈયળની સમસ્યા હોવા છતાં, ખેડૂતોમાં તેના વિશે જાગૃતિ વધી છે. તેથી, ખેડૂતો પહેલાથી જ સતર્ક છે અને આ જીવાતને નિયંત્રણમાં લેવાના પ્રયાસો કરી રહ્યા છે. પરિણામે, એવું કહેવું ખોટું છે કે ગુલાબી ઈયળના કારણે વાવેતર હેઠળનો વિસ્તાર ઓછો થયો છે અથવા ઘટી રહ્યો છે. આ વર્ષે, દેશમાં ૧૨૦ લાખ હેક્ટરમાં કપાસનું વાવેતર થશે, જ્યારે મહારાષ્ટ્રમાં લગભગ ૪૦ લાખ હેક્ટરમાં તેનું વાવેતર થશે.
