આ વર્ષે નબળા ચોમાસાની સંભાવનાએ ખરીફ પાક અંગે ચિંતા વધારી છે. કેન્દ્રીય કૃષિ પ્રધાન શિવરાજ સિંહ ચૌહાણે મંગળવારે જણાવ્યું હતું કે કૃષિ મંત્રાલયે ઓછા વરસાદથી પ્રભાવિત જિલ્લાઓ માટે કટોકટી યોજનાઓ તૈયાર કરી છે. સરકારે આશરે ૩૧૫ જિલ્લાઓની ઓળખ કરી છે જ્યાં સામાન્યથી ઓછા વરસાદથી કૃષિ પ્રવૃત્તિઓ પ્રભાવિત થઈ શકે છે.
રાજ્યના કૃષિ પ્રધાનો, વરિષ્ઠ અધિકારીઓ અને જિલ્લા કલેક્ટરો સાથે વીડિયો કોન્ફરન્સિંગ દ્વારા યોજાયેલી સમીક્ષા બેઠક દરમિયાન, ચૌહાણે જણાવ્યું હતું કે આ જિલ્લાઓની પરિસ્થિતિ પર નજીકથી નજર રાખવામાં આવી રહી છે. આમાંથી, ૧૧૧ જિલ્લાઓને 'ઉચ્ચ પ્રાથમિકતા' શ્રેણીમાં મૂકવામાં આવ્યા છે કારણ કે સિંચાઈ કવરેજ ૨૫ ટકા કે તેથી ઓછું છે; આ વિસ્તારોમાં ઓછા વરસાદની સીધી અસર પાક ઉત્પાદન પર થવાની સંભાવના છે.
વધુમાં, ૭૬ જિલ્લાઓ 'મધ્યમ પ્રાથમિકતા' શ્રેણીમાં આવે છે, જેમાં સિંચાઈ કવરેજ ૨૫ થી ૫૦ ટકા સુધી છે. દરમિયાન, ૧૨૮ જિલ્લાઓને 'ઓછી પ્રાથમિકતા' તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવ્યા છે, કારણ કે ડેમ અને અન્ય જળ સ્ત્રોતોની હાજરીને કારણે સિંચાઈની સ્થિતિ પ્રમાણમાં સારી છે. અસરગ્રસ્ત જિલ્લાઓ મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત, ઉત્તર પ્રદેશ, રાજસ્થાન, કર્ણાટક, બિહાર, ઝારખંડ, તેલંગાણા, આંધ્રપ્રદેશ, ઓડિશા અને તમિલનાડુ સહિત અનેક રાજ્યોમાં ફેલાયેલા છે.
કૃષિ મંત્રીએ નોંધ્યું કે અલ નીનો અસરને નબળા ચોમાસાની સ્થિતિ માટે ફાળો આપનાર પરિબળ માનવામાં આવે છે. અત્યાર સુધીમાં, દેશમાં સામાન્ય કરતાં લગભગ ૪૩ ટકા ઓછો વરસાદ નોંધાયો છે. ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) એ આ ચોમાસાની ઋતુ માટે લાંબા ગાળાના સરેરાશ (LPA) ના લગભગ ૯૦ ટકા વરસાદનો અંદાજ લગાવ્યો છે. જો આ આગાહી સાચી પડે, તો તેને લાંબા ગાળાના સંદર્ભમાં 'નબળા ચોમાસા વર્ષ' તરીકે વર્ગીકૃત કરી શકાય છે.
ચોમાસાની ધીમી ગતિ ખરીફ પાકના વાવણીને પણ અસર કરી શકે છે. આને ધ્યાનમાં રાખીને, દિલ્હીમાં વરસાદ, વાવણીની પ્રગતિ, પાકની સ્થિતિ, બજાર સંકેતો અને આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની ઉપલબ્ધતાની સમીક્ષા કરવા માટે "અલ નીનો મોનિટરિંગ સેલ" અને "ક્રોપ વેધર વોચ ગ્રુપ" ની સ્થાપના કરવામાં આવી છે. સરકારે રાજ્યોને કેન્દ્ર સાથે વધુ સારા સંકલન માટે કંટ્રોલ રૂમ સ્થાપવા અને નોડલ અધિકારીઓની નિમણૂક કરવાનો નિર્દેશ આપ્યો છે. દરમિયાન, ICAR અને ICAR-CRIDA એ જિલ્લાઓ માટે કૃષિ આકસ્મિક યોજનાઓ તૈયાર કરી છે, જેમાં વૈકલ્પિક પાક, પાક વૈવિધ્યકરણ, પાણી સંરક્ષણ અને ખેડૂતો માટે જોખમ ઘટાડવા માટેની વ્યૂહરચનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
