પંજાબમાં કપાસનું વાવેતર એક દાયકાના સૌથી નીચલા સ્તરે, તેમ છતાં ખેડૂતોને લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) કરતાં વધુ કિંમત મળી રહી છે
બઠિંડા: પંજાબમાં કપાસ હેઠળનો વાવેતર વિસ્તાર સતત ઘટી રહ્યો છે અને ચાલુ વર્ષે તે છેલ્લા કેટલાક દાયકાઓના સૌથી નીચલા સ્તરે પહોંચવાની શક્યતા છે. જોકે, બજારમાં કપાસના ભાવ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) કરતાં ઊંચા જળવાઈ રહ્યા છે, જેનાથી ખેડૂતોને રાહત મળી છે. હાલમાં, કાચા કપાસ (નર્મા)નો ભાવ પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹૮,૮૦૦ થી ₹૯,૨૦૦ ની વચ્ચે છે. મધ્યમ-રેસાવાળા (medium-staple) કપાસ માટે MSP પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹૮,૨૬૭ છે, જ્યારે લાંબા-રેસાવાળા (long-staple) કપાસ માટે તે પ્રતિ ક્વિન્ટલ ₹૮,૬૬૭ છે.
જીવાતોના સતત ઉપદ્રવને કારણે, પંજાબમાં આ વર્ષે કપાસનું વાવેતર ઘટીને લગભગ ૮૦,૦૦૦ હેક્ટર થઈ ગયું છે. ખેડૂતો હવે કપાસને બદલે ડાંગર, બાસમતી ચોખા અને અન્ય રોકડિયા પાકોના વાવેતરને વધુ પ્રાધાન્ય આપી રહ્યા છે.
રાજ્યમાં કપાસ હેઠળનો વિસ્તાર ૨૦૧૪-૧૫માં ૪.૨ લાખ હેક્ટર હતો, જે ઘટીને ૨૦૧૬-૧૭માં ૨.૬ લાખ હેક્ટર થયો હતો. ત્યારબાદ, ૨૦૨૩-૨૪માં તે ૨.૧ લાખ હેક્ટર, ૨૦૨૪-૨૫માં ૧.૬ લાખ હેક્ટર અને ૨૦૨૫-૨૬માં ૧.૨ લાખ હેક્ટર નોંધાયો હતો.
પંજાબ સ્ટેટ એગ્રિકલ્ચરલ માર્કેટિંગ બોર્ડ (PSAMB) ના ડેટા અનુસાર, ૧૬ નવેમ્બર સુધીમાં વિવિધ મંડીઓમાં ૧.૮ લાખ ક્વિન્ટલ કપાસની આવક થઈ છે, જે ગયા વર્ષના સમાન સમયગાળામાં ૧.૫ લાખ ક્વિન્ટલ હતી — એટલે કે તેમાં ૧૮% નો વધારો થયો છે. કુલ ખરીદી પણ વધીને ૧.૮ લાખ ક્વિન્ટલ થઈ છે.
આ સીઝનમાં, લગભગ સમગ્ર જથ્થો ખાનગી વેપારીઓ દ્વારા ખરીદવામાં આવ્યો છે, જ્યારે કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા (CCI) એ માત્ર ૨૦૪ ક્વિન્ટલ કપાસની ખરીદી કરી છે. ગયા વર્ષે આ જ સમયગાળા દરમિયાન, CCI દ્વારા ૫,૯૭૮ ક્વિન્ટલ કપાસની ખરીદી કરવામાં આવી હતી. આ વર્ષના શરૂઆતના તબક્કામાં, ૨૦,૧૮૭ ક્વિન્ટલ કપાસનું વેચાણ લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) કરતાં ઓછી કિંમતે થયું હતું, જ્યારે ગયા વર્ષે ૧૬ નવેમ્બર સુધીમાં આ આંકડો ૯૬,૧૪૦ ક્વિન્ટલ હતો.
બઠિંડાના એક કમિશન એજન્ટ પવન કુમારે જણાવ્યું હતું કે ખાનગી ખરીદદારો MSP કરતાં વધુ ભાવ આપી રહ્યા છે; પરિણામે, ખેડૂતોને તેમનો કપાસ 'કોટન કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા' (CCI) ને વેચવાની જરૂર પડતી નથી. સોમવારે, કપાસનો મહત્તમ ભાવ ₹૯,૨૬૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ સુધી પહોંચ્યો હતો, જ્યારે ટૂંકા રેસાવાળા (short-staple) કપાસનો લઘુત્તમ ભાવ ₹૮,૩૫૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલ હતો. પંજાબ સ્ટેટ એગ્રીકલ્ચરલ માર્કેટિંગ બોર્ડ (PSAMB) ના ચેરમેન હરચંદ સિંહ બરસત અનુસાર, આ સીઝનમાં અત્યાર સુધીમાં કપાસનો મહત્તમ ભાવ ₹૯,૩૬૫ પ્રતિ ક્વિન્ટલ નોંધાયો છે.
CCI ના બઠિંડા કેન્દ્રના સેક્શન ઓફિસર (માર્કેટિંગ) દિનેશ રાજપૂતે સમજાવ્યું કે, હાલમાં બજાર ભાવ MSP કરતાં વધુ હોવાથી કોર્પોરેશન દ્વારા કોઈ ખરીદી કરવામાં આવી રહી નથી. જ્યારે બજાર ભાવ MSP ના સ્તરની નજીક આવશે, ત્યારે ખરીદી શરૂ કરવામાં આવશે. કર્નૈલ સિંહ નામના એક ખેડૂતે જણાવ્યું કે, તેમને તેમના બે એકરના ખેતરમાંથી થયેલી કપાસની પ્રથમ વીણી (picking) માટે ₹૮,૮૦૦ પ્રતિ ક્વિન્ટલનો ભાવ મળ્યો છે. તેમણે નોંધ્યું કે, ગયા વર્ષની સરખામણીમાં આ વર્ષે પાકનું ઉત્પાદન સારું જણાય છે, જોકે સત્તાવાર આંકડા હજુ આવવાના બાકી છે.
વધુ વાંચો:- ડોલર સામે રૂપિયો 6 પૈસા મજબૂત થઈ 93.41 પર ખુલ્યો, સેન્સેક્સ અને નિફ્ટીમાં પણ તેજી