વિલંબિત ચોમાસાને કારણે મહારાષ્ટ્રમાં કપાસનું વાવેતર 10% ઘટ્યું
2026-09-12 11:57:33
મોડા ચોમાસાને કારણે મહારાષ્ટ્રમાં કપાસના વાવેતર વિસ્તારમાં ૧૦%નો ઘટાડો
મહારાષ્ટ્ર: ચોમાસામાં વિલંબ અને શરૂઆતના વરસાદના અભાવે મહારાષ્ટ્રમાં કપાસના વાવેતર પર અસર પડી છે. દેશના સૌથી મોટા કપાસ ઉત્પાદક રાજ્યમાં, આ ખરીફ સીઝન માટે કપાસનો વાવેતર વિસ્તાર અંદાજે ૧૦% ઘટીને ૩૮.૪ લાખ હેક્ટર થયો છે. છેલ્લા પાંચ વર્ષમાં રાજ્યનો સરેરાશ કપાસ વાવેતર વિસ્તાર ૪૨.૫ લાખ હેક્ટર રહ્યો છે; પરિણામે, લગભગ ૪ લાખ હેક્ટરનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
ભારતના કુલ કપાસ વાવેતર વિસ્તારમાં મહારાષ્ટ્રનો હિસ્સો અંદાજે ૩૮% છે. કપાસ એ રાજ્યનો મુખ્ય ખરીફ પાક છે, જે કુલ ૧.૪ કરોડ હેક્ટરના ખરીફ વાવેતર વિસ્તારના લગભગ ૩૦% હિસ્સો ધરાવે છે. વાવેતર વિસ્તારમાં થયેલા ઘટાડાને કારણે એકંદરે ઉત્પાદન અને ઉત્પાદકતા અંગે ચિંતા ઊભી થઈ છે.
મોડા ચોમાસાની સૌથી વધુ અસર નાસિક વિભાગ પર જોવા મળી છે. જલગાંવ, ધુલે, નંદુરબાર અને નાસિક જિલ્લાઓનો સમાવેશ કરતા આ વિભાગમાં, કપાસનું વાવેતર સરેરાશ ૯.૩૦ લાખ હેક્ટરથી ઘટીને ૭.૪૮ લાખ હેક્ટર થયું છે. આ અંદાજે ૧.૮૨ લાખ હેક્ટર અથવા ૨૪%થી વધુનો ઘટાડો દર્શાવે છે. ખાસ કરીને જલગાંવમાં, કપાસનો વાવેતર વિસ્તાર સરેરાશ ૫.૫ લાખ હેક્ટરથી ઘટીને ૪.૩ લાખ હેક્ટર થયો છે.
છત્રપતિ સંભાજીનગર વિભાગમાં પણ કપાસના વાવેતરમાં અંદાજે ૨૨%નો ઘટાડો નોંધાયો છે. છત્રપતિ સંભાજીનગર, જાલના અને બીડ જિલ્લાઓનો સમાવેશ કરતા આ વિભાગમાં, સરેરાશ ૧૦.૩ લાખ હેક્ટરની સરખામણીએ લગભગ ૮ લાખ હેક્ટરમાં કપાસનું વાવેતર થયું છે.
તેની વિરુદ્ધ, અમરાવતી વિભાગમાં કપાસનું વાવેતર સામાન્ય રહ્યું છે. બુલઢાણા, અકોલા, વાશિમ, અમરાવતી અને યવતમાળ જિલ્લાઓમાં, ૧૦.૯ લાખ હેક્ટરની સરેરાશની સમકક્ષ વિસ્તારમાં કપાસનું વાવેતર કરવામાં આવ્યું હતું. કૃષિ અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર, વાવેતરના સમયગાળા દરમિયાન આ વિસ્તારોમાં વરસાદનું વિતરણ સારું રહ્યું હતું.
જોકે, છેલ્લા બે અઠવાડિયાથી વરસાદ ન પડવાને કારણે કપાસ ઉગાડતા અનેક વિસ્તારોના ખેડૂતો હવે પાકના વિકાસને લઈને ચિંતિત છે. ધુળેના ખેડૂત લક્ષ્મણ પાટીલે જણાવ્યું હતું કે કપાસના પાકને આગામી દિવસોમાં સારા વરસાદની જરૂર છે. વરસાદના અભાવે પાક પર અસર પડી શકે છે અને ઉત્પાદનમાં ઘટાડો થઈ શકે છે.
